Sẽ ra sao nếu một ngày bạn dũng cảm cất chiếc điện thoại vào hộc tủ, ngắt kết nối hoàn toàn với Internet và bước ra thế giới ngoài kia? Một trải nghiệm tưởng chừng như đơn giản trong thế kỷ trước, nay lại trở thành một thử thách tâm lý cực kỳ lớn đối với bất kỳ ai trong chúng ta.
Khi chiếc điện thoại trở thành một phần “da thịt”
Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự kết nối diễn ra mọi lúc mọi nơi. Chiếc điện thoại thông minh gần như trở thành một bộ phận không thể tách rời của cơ thể.
-
Sáng thức dậy, việc đầu tiên chúng ta làm là với tay tìm điện thoại để lướt Newfeed.
-
Đi ăn, đi cà phê cùng bạn bè, chiếc điện thoại vẫn đặt chễm chệ trên bàn, sẵn sàng rung lên bất cứ lúc nào.
-
Thậm chí ngay cả khi đang làm việc, chúng ta vẫn vô thức cầm điện thoại lên mở ra rồi lại khóa màn hình mà không vì một mục đích cụ thể nào cả.
Bản thân tôi – một diễn giả và là người làm việc trên môi trường số – cũng không ngoại lệ. Mỗi ngày của tôi ngập chìm trong hàng trăm thông báo email, tin nhắn từ đối tác, các bình luận của độc giả trên website và vô vàn luồng thông tin không ngừng cuộn chảy trên mạng xã hội.
Cho đến một ngày cuối tuần, tôi nhận ra mình đang rơi vào trạng thái quá tải thông tin (information overload). Đầu óc tôi luôn trong trạng thái căng thẳng, mỏi mệt nhưng lại không thể tập trung sâu vào bất kỳ việc gì. Tôi quyết định tự thực hiện một thử nghiệm táo bạo: Ngắt kết nối hoàn toàn (Digital Detox) trong vòng 24 giờ.
Nhật ký 24 giờ “sống sót” không có Internet
Buổi sáng: Cơn thèm khát vô thức
800sáng ngày Chủ nhật, sau khi chủ động tắt nguồn điện thoại và cất nó vào ngăn kéo sâu nhất của tủ làm việc, tôi bước ra phòng khách.
Cảm giác đầu tiên là sự bứt rứt đến kỳ lạ. Theo phản xạ tự nhiên của cơ thể, cứ mỗi 5-10 phút, tay tôi lại vô thức đưa xuống túi quần để tìm điện thoại. Khi chạm vào khoảng trống không, một cảm giác hụt hẫng và lo âu nhẹ ập đến. “Liệu có ai đang gọi cho mình không?”, “Liệu có email khẩn cấp nào từ đối tác không?”, “Thế giới ngoài kia có đang xảy ra biến động gì mà mình bỏ lỡ không?”… Hàng loạt câu hỏi bủa vây lấy tâm trí tôi.
Để phân tán sự chú ý, tôi quyết định pha một ấm trà và cầm một cuốn sách giấy đã mua từ lâu nhưng chưa có thời gian đọc. Trong một tiếng đầu tiên, tôi phải vật lộn để tập trung vào các trang sách. Nhưng dần dần, sự im lặng bắt đầu phát huy tác dụng. Tôi bắt đầu cảm nhận được vị chát nhẹ rồi ngọt hậu của ngụm trà nóng, điều mà bấy lâu nay tôi thường bỏ qua vì mải vừa uống vừa lướt điện thoại.
Buổi chiều: Học cách “hiện diện” trong từng khoảnh khắc
Đến chiều, tôi quyết định bước ra ngoài đi dạo tại một công viên gần nhà mà không mang theo bất cứ thiết bị công nghệ nào.
Khi không còn màn hình điện thoại để dán mắt vào, tôi buộc phải nhìn thẳng và quan sát thế giới xung quanh. Và bạn biết không? Tôi phát hiện ra những góc phố quen thuộc hằng ngày hóa ra lại có những mảng màu rất đẹp mà trước giờ tôi chưa từng chú ý. Tôi nghe thấy tiếng gió xào xạc qua kẽ lá, tiếng cười đùa hồn nhiên của những đứa trẻ đang thả diều, và nhìn thấy nụ cười hiền hậu của cụ già bán nước bên đường.
Tôi nhận ra bấy lâu nay, mải đuổi theo những kết nối ảo trên mạng xã hội, tôi đã vô tình bỏ lỡ những kết nối chân thực và sống động nhất của cuộc sống ngay trước mắt mình.
Buổi tối: Kết nối sâu sắc bên mâm cơm gia đình
Bữa tối hôm đó là một trải nghiệm vô giá đối với tôi. Không có tiếng chuông báo tin nhắn cắt ngang cuộc trò chuyện, không ai trong chúng tôi vừa ăn vừa kiểm tra màn hình điện thoại.
Tôi ngồi đối thoại với người thân một cách trọn vẹn nhất. Chúng tôi chia sẻ với nhau những câu chuyện nhỏ nhặt trong tuần, những dự định sắp tới, và lắng nghe nhau bằng tất cả sự chân thành và tập trung. Đó là một bữa ăn ấm áp và trọn vẹn nhất mà tôi có được sau chuỗi ngày dài bận rộn.
Bài học rút ra: Công nghệ là người phục vụ tốt, nhưng là một ông chủ tồi
Khi $8\text{:00}$ sáng ngày thứ Hai đến, tôi mở tủ và bật nguồn điện thoại trở lại. Có hơn 50 tin nhắn chưa đọc, hàng chục email và thông báo cuộc gọi nhỡ. Nhưng điều kỳ diệu là: Thế giới vẫn vận hành bình thường khi tôi vắng mặt 24 giờ, không có bất kỳ thảm họa nào xảy ra cả.
Trải nghiệm “ngắt kết nối” ngắn ngủi này đã dạy cho tôi một bài học sâu sắc về cuộc sống:
“Chúng ta luôn nghĩ mình đang sở hữu và làm chủ công nghệ, nhưng thực chất, rất nhiều người trong chúng ta đang để công nghệ làm chủ cuộc đời mình.”
Internet và điện thoại thông minh là những công cụ tuyệt vời giúp chúng ta làm việc, học tập và kết nối. Nhưng nếu không biết cách thiết lập ranh giới, chúng sẽ đánh cắp đi khả năng “hiện diện” của chúng ta trong hiện tại, làm rạn nứt các mối quan hệ thực tế và khiến tâm trí chúng ta luôn trong trạng thái kiệt sức.
Lời khuyên của Trần Mạnh Hùng dành cho bạn
Bạn không cần phải bỏ dùng điện thoại hay lên núi ẩn tu để tìm lại sự bình yên. Hãy thử bắt đầu bằng những bước đi nhỏ để bảo vệ không gian tinh thần của mình:
-
Thiết lập vùng “Không điện thoại”: Hãy quy định phòng ngủ hoặc bàn ăn gia đình là những nơi tuyệt đối không có sự xuất hiện của các thiết bị di động.
-
Tắt bớt những thông báo không cần thiết: Hãy dũng cảm tắt thông báo của các ứng dụng mạng xã hội, chỉ giữ lại thông báo cuộc gọi và tin nhắn trực tiếp quan trọng.
-
Thử thách “Tắt nguồn” cuối tuần: Hãy thử dành ra chỉ 2 đến 4 tiếng đồng hồ vào ngày nghỉ cuối tuần để tắt điện thoại hoàn toàn và dành trọn vẹn khoảng thời gian đó cho bản thân hoặc những người thân yêu.
Hãy nhớ rằng, những khoảnh khắc đẹp nhất của cuộc đời thường không nằm sau những chiếc màn hình lung linh, mà nằm ở ngay chính thế giới thực tại mà bạn đang hít thở mỗi ngày. Hãy ngẩng mặt lên và cảm nhận nó nhé!
